Samenlevingscontract of trouwen: wat regelt een contract wel en niet

Laatst gecontroleerd: 30 september 2026

† = onder voorbehoud: niet in alle bronnen even hard te bevestigen of afhankelijk van je situatie.

Wat een samenlevingscontract wel doet

Een samenlevingscontract is een overeenkomst tussen jullie, meestal opgesteld bij een notaris. Je legt erin vast wat jullie willen: wie welke kosten betaalt, van wie welke spullen zijn, wat er met een gezamenlijke woning gebeurt en wat er geldt als jullie uit elkaar gaan. Je bent vrij om het naar eigen wens in te richten.

Een notarieel contract heeft ook een praktisch nut. Veel pensioenuitvoerders eisen het voordat je je partner kunt aanmelden voor partnerpensioen.^† De Belastingdienst gebruikt het als een van de voorwaarden voor fiscaal partnerschap^† en voor de erfbelastingvrijstelling voor partners. Voor de erfbelasting moet het contract een wederzijdse zorgverplichting bevatten, minstens zes maanden voor het overlijden bestaan, en moeten jullie in die periode op hetzelfde adres in de BRP staan ingeschreven.^†

Wat een samenlevingscontract niet doet

Het belangrijkste: het geeft geen erfrecht. Bij overlijden is je partner geen erfgenaam, ook niet met een contract. Daarvoor heb je een testament nodig. Een contract geeft je partner ook geen wettelijk vetorecht bij de verkoop van een woning waarvan alleen jij eigenaar bent. De toestemmingsregel voor de gezinswoning geldt alleen bij trouwen en bij een geregistreerd partnerschap, en dan voor onder meer verkoop, hypotheek, verhuur of het opzeggen van de huur, en voor schenkingen en borgtochten.^†

Verder ontstaat er geen wettelijk recht op partneralimentatie^† en wordt ouderdomspensioen bij uit elkaar gaan niet verdeeld, ook niet met een contract.^† Een aangemelde partner kan wel recht krijgen op partnerpensioen bij overlijden.

Wat leg je meestal vast?

Hoe jullie de vaste lasten en de huishoudkosten verdelen.
Wat van jullie samen is en wat van jou of je partner alleen.
Wie eigenaar is van de woning, in welke verhouding, en wat er gebeurt bij verkoop of uit elkaar gaan.
Of en hoe jullie elkaar financieel steunen als een van beiden minder gaat werken.
Wat je afspreekt over partnerpensioen en nabestaanden.
Hoe jullie het contract beëindigen.

Wat kost het?

De kosten voor een notariële akte beginnen gemiddeld rond € 700 inclusief btw.^† Trouwen kan bij de gemeente goedkoper of duurder uitpakken: een beperkte plechtigheid is soms gratis, een reguliere ceremonie in het gemeentehuis kost bij de voorbeeldgemeenten ongeveer € 430 tot € 700.^† Wil je bij het trouwen ook huwelijkse voorwaarden, dan begint een akte gemiddeld rond € 950 inclusief btw.^†

Wanneer is een contract genoeg?

Een samenlevingscontract past vaak goed bij stellen zonder kinderen die niet per se wettelijke zekerheden nodig hebben, of bij een periode waarin jullie nog niet weten waar het naartoe gaat. Combineer het altijd met een testament.

Wat als jullie kinderen krijgen? Dan hoeft er niets te veranderen, maar er komen extra stappen bij. De vader of duomoeder moet het kind erkennen bij de gemeente. Sinds 1 januari 2023 leidt die erkenning automatisch tot gezamenlijk gezag, tenzij een uitzondering geldt, bijvoorbeeld als de moeder niet instemt.^† Bij trouwen of een geregistreerd partnerschap gaat dat allemaal vanzelf.

Wanneer is trouwen of een partnerschap verstandiger?

Denk aan trouwen of registreren als jullie een gezamenlijke woning kopen, kinderen krijgen of één van jullie stopt met werken of minder gaat werken. Dan wil je vaak dat de wet de bescherming regelt in plaats van dat jullie alles zelf moeten opschrijven. Trouwen hoeft ook niet duurder te zijn dan een notarisakte, maar dat hangt af van de tarieven van je gemeente.^†

Een notaris kan jullie situatie doorlopen en zeggen wat het handigst is. Vergelijk ook geregistreerd partnerschap en trouwen als je twijfelt tussen de twee wettelijke vormen.

Onder voorbehoud

De voorwaarden voor de partnerstatus bij erfbelasting (contract met wederzijdse zorgverplichting, hetzelfde BRP-adres, termijnen) zijn hier samengevat. Check de Belastingdienst-pagina Partners voor de erfbelasting of vraag een notaris.
Automatisch gezamenlijk gezag na erkenning kent uitzonderingen, bijvoorbeeld als de moeder niet instemt of bij vervangende toestemming van de rechter. Die uitzonderingen zijn deels uit uitleg van andere partijen gehaald. Vraag het na bij de gemeente of een notaris.
De toestemmingsregel voor de gezinswoning (art. 1:88 BW, voor geregistreerd partners via art. 1:80b BW) is samengevat en niet rechtstreeks van wetten.overheid.nl gelezen. De reikwijdte hangt af van jullie situatie.
Of en hoe lang partneralimentatie geldt, hangt van jullie situatie af. De wet kent uitzonderingen.
Pensioenregelingen verschillen per pensioenuitvoerder. Bij trouwen gaat de melding meestal via de BRP, bij samenwonen meld je je partner zelf aan. Vraag het na bij de uitvoerder of via mijnpensioenoverzicht.nl.
Fiscaal partnerschap en toeslagpartnerschap hangen af van de voorwaarden in jullie situatie. Check de Belastingdienst.
Kosten zijn indicaties op basis van voorbeelden en gemiddelden en verschillen per gemeente en notaris. Vraag een offerte of het actuele tarief.

Doe de keuzehulp: twee vragen, twee klikken

Naar de keuzehulp

Veelgestelde vragen

Is een samenlevingscontract genoeg om mijn partner te beschermen?

Deels. Het regelt afspraken tussen jullie tijdens de relatie en bij uit elkaar gaan, en kan nodig zijn voor partnerpensioen^† en fiscaal partnerschap.^† Het geeft geen erfrecht en geen recht op partneralimentatie. Daarvoor heb je een testament of trouwen of een partnerschap nodig.

Heb ik een notaris nodig voor een samenlevingscontract?

Je kunt zelf iets opschrijven, maar pensioenuitvoerders en de Belastingdienst vragen vaak om een notarieel contract. De kosten voor een notariële akte beginnen gemiddeld rond € 700 inclusief btw.^†

Kan ik trouwen als ik al een samenlevingscontract heb?

Ja. Zodra je trouwt of een partnerschap registreert, gelden de wettelijke regels. Je kunt daarna huwelijkse of partnerschapsvoorwaarden laten opmaken als je van de wettelijke regeling wilt afwijken. Laat de notaris ook kijken of je oude contract dan nog nodig is.

Algemene informatie, geen juridisch advies. Laat je situatie controleren door een notaris.

Klopt er iets niet? Mail vdm@vdmmarketing.nl.