Gratis keuzehulp

Samenlevingscontract, geregistreerd partnerschap of trouwen?

Twee vragen, twee klikken. Je ziet direct wat vaak past bij jullie situatie, wat dan al geregeld is en wat je zelf nog moet regelen.

Hebben jullie kinderen of verwachten jullie die?

Samen, of uit een eerdere relatie.

Hebben jullie een koopwoning, of gaan jullie er een kopen?

Huren telt hier als nee.

† = onder voorbehoud: niet in alle bronnen even hard te bevestigen of afhankelijk van je situatie.

Samenlevingscontract, geregistreerd partnerschap en trouwen vergeleken

Laatst gecontroleerd: 30 september 2026

Trouwen en een geregistreerd partnerschap lijken sterk op elkaar. Het grote verschil zit tussen die twee samen en een samenlevingscontract: bij het eerste regelt de wet veel automatisch, bij het tweede leg je zelf vast wat jullie willen.

Vergelijking van samenlevingscontract, geregistreerd partnerschap en trouwen
OnderwerpSamenlevingscontractGeregistreerd partnerschapTrouwen
Kosten†Notaris: kosten beginnen gemiddeld rond € 700 incl. btw.Gemeentetarief. Verschilt sterk per gemeente en soort ceremonie, van gratis tot ruim € 1.000.Idem: gemeentetarief, plus eventueel een trouwboekje.
Erfrecht†Geen wettelijk erfrecht. Zonder testament erft je partner niets.Je partner is wettelijk erfgenaam, net als bij trouwen.Je partner is wettelijk erfgenaam. Kinderen krijgen meestal een vordering die opeisbaar wordt als de langstlevende overlijdt of failliet gaat.
Erfbelasting††Partnervrijstelling (€ 828.035 in 2026) onder voorwaarden: notarieel contract met wederzijdse zorgverplichting en hetzelfde BRP-adres, beide minstens zes maanden voor het overlijden. Zonder contract kan het na minstens vijf jaar op hetzelfde adres.Partnervrijstelling (€ 828.035 in 2026).Partnervrijstelling (€ 828.035 in 2026).
Alimentatie†Geen wettelijk recht op partneralimentatie.Partneralimentatie mogelijk, meestal maximaal 5 jaar met uitzonderingen.Partneralimentatie mogelijk, meestal maximaal 5 jaar met uitzonderingen.
Pensioen†Partnerpensioen alleen als je partner is aangemeld, vaak met een notarieel contract. Ouderdomspensioen wordt bij uit elkaar gaan niet verdeeld, ook niet met een contract.Wordt meestal automatisch via de BRP doorgegeven aan de pensioenuitvoerder (niet als je in het buitenland woont). Ouderdomspensioen wordt bij ontbinding standaard verdeeld; meld dat binnen twee jaar.Idem: meestal automatisch via de BRP doorgegeven en standaard verdeeld bij scheiding, met melding binnen twee jaar.
Kinderen en ouderschap††Moeder heeft gezag. De vader of duomoeder moet het kind erkennen; sinds 2023 volgt dan gezamenlijk gezag, tenzij een uitzondering geldt, bijvoorbeeld als de moeder niet instemt.Partner is meestal automatisch de andere juridische ouder en beide ouders hebben gezag.Idem: partner is meestal automatisch de andere juridische ouder en beide ouders hebben gezag.
Woning†Geen toestemmingsregel voor de gezinswoning: een contract geeft je partner geen vetorecht bij verkoop. Eigendom volgt de akte, afspraken leg je zelf vast.Toestemming van je partner nodig voor onder meer verkoop, hypotheek, verhuur of het opzeggen van de huur van de gezinswoning, en voor schenkingen en borgtochten.Toestemming van je partner nodig voor onder meer verkoop, hypotheek, verhuur of het opzeggen van de huur van de gezinswoning, en voor schenkingen en borgtochten.
Goederen en schuldenGeen gemeenschap. Alles blijft van jezelf, tenzij je iets afspreekt.Beperkte gemeenschap van goederen: wat tijdens het partnerschap ontstaat is samen. Bezittingen en schulden van voor het partnerschap blijven persoonlijk, erfenissen en schenkingen ook, tenzij de erflater of schenker anders bepaalt.Idem: beperkte gemeenschap van goederen sinds 2018, aan te passen met huwelijkse voorwaarden.
Belasting en toeslagen†Fiscaal partner onder voorwaarden, bijvoorbeeld met een notarieel contract en hetzelfde adres.Meestal fiscaal partner, ook als je niet samenwoont.Meestal fiscaal partner, ook als je niet samenwoont.
OntbindenZonder rechter, volgens de afspraken in jullie contract.Via notaris of advocaat als jullie het eens zijn en geen kinderen onder de 18 hebben. Anders via de rechter.Altijd via de rechter, met een advocaat. Scheiding van tafel en bed is mogelijk.

Meer uitleg per vorm: geregistreerd partnerschap of trouwen, samenlevingscontract of trouwen, samenlevingscontract of geregistreerd partnerschap en samenwonen of trouwen.

Wat kost het ongeveer?

Laatst gecontroleerd: 30 september 2026

  • Samenlevingscontract: de kosten voor een notariële akte beginnen gemiddeld rond € 700 inclusief btw.† Het exacte bedrag hangt af van de notaris en van wat je wilt vastleggen.
  • Huwelijk of geregistreerd partnerschap: je betaalt leges aan de gemeente. In 2026 kost een eenvoudige plechtigheid bij de voorbeeldgemeenten ongeveer € 124 tot ruim € 300, en een reguliere ceremonie op een doordeweekse dag in het gemeentehuis ongeveer € 430 tot € 700. Bij een eigen locatie is het duurder.† Een aantal gemeenten biedt een beperkte, gratis plechtigheid op vaste momenten. Een trouwboekje kost ongeveer € 23 tot € 39.†
  • Huwelijkse voorwaarden of partnerschapsvoorwaarden: een akte begint gemiddeld rond € 950 inclusief btw, waarvan € 248 voor de inschrijving in het register.†
  • Partnerschap omzetten in een huwelijk: in de voorbeeldgemeente Moerdijk kost een aanvraag zonder ceremonie ongeveer € 90.† Andere gemeenten hanteren eigen tarieven.
  • Ontbinden: een geregistreerd partnerschap zonder rechter beëindig je via een notaris of advocaat, de kosten verschillen per kantoor. Via de rechter komen advocaat- en griffierechtkosten erbij. Scheiden gaat altijd via de rechter.

De genoemde gemeentetarieven zijn voorbeelden uit Zeist, Westerveld, Moerdijk en Kapelle en gelden niet overal. Vraag het tarief van je eigen gemeente na.†

Voor wie is dit niet genoeg?

Deze keuzehulp gaat uit van een gewone situatie. Ga altijd langs een notaris als een van deze punten speelt:

  • Een van jullie heeft een eigen bedrijf of veel vermogen. Dan zijn huwelijkse of partnerschapsvoorwaarden vaak de vraag.
  • Een of allebei hebben kinderen uit een eerdere relatie. Stiefkinderen erven niet automatisch van een stiefouder.†
  • Er is een erfenis of schenking in het vooruitzicht die persoonlijk moet blijven.
  • Een van jullie woont of werkt (deels) in het buitenland.
  • Jullie hebben een verschil in pensioen of inkomen dat je netjes wilt verdelen bij uit elkaar gaan.

Een notaris kijkt naar jullie hele situatie en kan vastleggen wat de wet niet vanzelf regelt.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen samenlevingscontract, geregistreerd partnerschap en trouwen?

Bij trouwen en een geregistreerd partnerschap regelt de wet automatisch veel: erfrecht, zorgplicht, alimentatie en ouderlijk gezag voor beide ouders. Bij samenwonen met een samenlevingscontract heb je geen automatische rechten en plichten, alles wat je wilt regelen leg je zelf vast. Het contract maak je bij een notaris, trouwen en registreren doe je bij de gemeente.†

Wat is het verschil tussen geregistreerd partnerschap en trouwen?

Ze lijken sterk op elkaar. Bij trouwen zeg je ja tegen de ambtenaar, bij een partnerschap niet. Een partnerschap zonder kinderen onder de 18 kun je in overleg via een notaris of advocaat ontbinden, een huwelijk beëindig je altijd via de rechter. Alleen bij een huwelijk is scheiding van tafel en bed mogelijk. Een partnerschap kun je omzetten in een huwelijk, andersom kan niet.

Erft mijn partner iets als we samenwonen?

Niet zonder testament. Een samenwonende partner is geen wettelijk erfgenaam, ook niet met een samenlevingscontract. Met een testament kun je je partner wel als erfgenaam aanwijzen. Zonder de partnerstatus voor de erfbelasting betaalt je partner over de erfenis als derde, met een vrijstelling van slechts € 2.769 in 2026.† Met een notarieel samenlevingscontract met wederzijdse zorgverplichting geldt je partner voor de erfbelasting als partner, als jullie op hetzelfde adres in de BRP staan ingeschreven, in beide gevallen minstens zes maanden voor het overlijden. Zonder contract kan dat ook na minstens vijf jaar op hetzelfde adres.† De vrijstelling is dan € 828.035.†

Wat kost trouwen of een geregistreerd partnerschap?

Dat bepaalt je gemeente. Een beperkte plechtigheid is soms gratis op vaste momenten, een eenvoudige plechtigheid kost bij de voorbeeldgemeenten ongeveer € 124 tot ruim € 300, een reguliere ceremonie op een doordeweekse dag in het gemeentehuis ongeveer € 430 tot € 700. Op zaterdag en bij een eigen locatie is het vaak meer. Kijk op de website van je gemeente voor het actuele tarief.†

Wat kost een samenlevingscontract?

Bij een notaris beginnen de kosten gemiddeld rond € 700 inclusief btw. Het hangt af van de notaris en van wat je wilt vastleggen. Vraag vooraf een offerte.†

Wie heeft het gezag over onze kinderen als we niet getrouwd zijn?

De moeder heeft automatisch het gezag. De vader of duomoeder moet het kind erkennen bij de gemeente. Sinds 1 januari 2023 geeft die erkenning automatisch gezamenlijk gezag, tenzij een uitzondering geldt, bijvoorbeeld als de moeder niet instemt.† Bij trouwen en bij een geregistreerd partnerschap hebben beide ouders direct na de geboorte automatisch gezag.

Krijgt mijn partner nabestaandenpensioen als we samenwonen?

Dat hangt af van je pensioenregeling. Bij veel regelingen moet je partner worden aangemeld, en vaak is daarvoor een notarieel samenlevingscontract nodig. Bij trouwen of een partnerschap krijgt de pensioenuitvoerder dit meestal automatisch via de BRP door, tenzij je in het buitenland woont. Kijk op mijnpensioenoverzicht.nl of vraag het je pensioenuitvoerder.†

Moet ik trouwen als we samen een huis kopen?

Nee, dat hoeft niet. Wel moet je dan goed vastleggen wie welk deel van de woning bezit en hoe de hypotheek verdeeld is. Bij trouwen en bij een geregistreerd partnerschap heb je toestemming van je partner nodig voor onder meer de verkoop, hypotheek, verhuur of het opzeggen van de huur van de gezinswoning, en voor schenkingen, borgtochten en koop op afbetaling. Bij samenwonen bestaat die regeling niet, ook niet met een samenlevingscontract.†

Wat is beperkte gemeenschap van goederen en heb ik huwelijkse voorwaarden nodig?

Sinds 1 januari 2018 geldt bij trouwen en bij een geregistreerd partnerschap in principe een beperkte gemeenschap van goederen. Alles wat tijdens het huwelijk of partnerschap ontstaat is samen. Bezittingen en schulden van voor het huwelijk blijven persoonlijk, erfenissen en schenkingen ook, tenzij de erflater of schenker anders bepaalt. Voorwaarden heb je niet per se nodig, maar ze zijn nuttig als je een eigen bedrijf, veel vermogen of een erfenis in het vooruitzicht hebt. Een notaris kan je adviseren.

Heb ik recht op alimentatie als we uit elkaar gaan?

Bij trouwen en een geregistreerd partnerschap kan partneralimentatie, meestal maximaal 5 jaar met uitzonderingen, bijvoorbeeld bij een kind jonger dan 12 of een lang huwelijk waarbij de ontvanger binnen 10 jaar AOW krijgt.† Bij samenwonen is er geen wettelijk recht op partneralimentatie. Kinderalimentatie geldt voor alle ouders, ook als je niet getrouwd was.

Bronnen

Laatst gecontroleerd: 30 september 2026

Algemene informatie, geen juridisch advies. Laat je situatie controleren door een notaris.

Klopt er iets niet? Mail vdm@vdmmarketing.nl.