Uitleg
Samenlevingscontract of geregistreerd partnerschap: wat is het verschil?
Het ene regel je bij de notaris, het andere bij de gemeente. Hier zie je per onderwerp wat dat uitmaakt.
Laatst gecontroleerd: 30 september 2026
† = onder voorbehoud: niet in alle bronnen even hard te bevestigen of afhankelijk van je situatie.
Het korte antwoord
Een samenlevingscontract is een overeenkomst tussen jullie tweeën, meestal opgesteld bij een notaris. Er staat in wat jullie zelf afspreken, en verder niets. Een geregistreerd partnerschap sluit je bij de gemeente. Daarmee gelden de wettelijke regels die ook bij trouwen horen: jullie zijn elkaars erfgenaam, hebben een zorgplicht voor elkaar en vallen onder de regels voor partneralimentatie.†
Het contract is dus maatwerk, het partnerschap een compleet pakket. Eén verschil merk je pas als het misgaat, en dat los je met een contract niet op. Dat staat onderaan.
Doe de keuzehulp: twee vragen, twee klikken
Naar de keuzehulpDe verschillen per onderwerp
- Erfrecht. Met een contract is je partner geen erfgenaam. Daarvoor heb je een testament nodig. Bij een partnerschap is je partner wettelijk erfgenaam.
- Erfbelasting. Bij een partnerschap geldt de partnervrijstelling. Met een contract geldt die alleen onder voorwaarden: een notarieel contract met wederzijdse zorgverplichting en hetzelfde adres in de BRP, beide minstens zes maanden voor het overlijden.†
- Alimentatie. Een contract geeft geen wettelijk recht op partneralimentatie. Bij een partnerschap is partneralimentatie mogelijk, meestal maximaal 5 jaar met uitzonderingen.†
- Pensioen. Met een contract is er alleen partnerpensioen als je partner is aangemeld, en ouderdomspensioen wordt bij uit elkaar gaan niet verdeeld. Bij een partnerschap krijgt de pensioenuitvoerder het meestal automatisch door via de BRP en wordt ouderdomspensioen bij ontbinding standaard verdeeld.†
- Kinderen. Met een contract moet de vader of duomoeder het kind erkennen bij de gemeente. Sinds 1 januari 2023 volgt dan gezamenlijk gezag, tenzij een uitzondering geldt.† Bij een partnerschap is de partner meestal automatisch de andere juridische ouder† en hebben beide ouders gezag.
- Bezit en schulden. Met een contract is er geen gemeenschap: alles blijft van jezelf, tenzij je iets afspreekt. Bij een partnerschap geldt een beperkte gemeenschap van goederen. Afwijken kan met partnerschapsvoorwaarden bij een notaris.
- Belasting. Met een contract ben je fiscaal partner onder voorwaarden, bijvoorbeeld met een notarieel contract en hetzelfde adres. Bij een partnerschap ben je meestal fiscaal partner, ook als je niet samenwoont.†
- Uit elkaar gaan. Een contract beëindig je zonder rechter, volgens de afspraken die erin staan. Een partnerschap ontbind je via een notaris of advocaat als jullie het eens zijn en geen kinderen onder de 18 hebben. Anders gaat het via de rechter.
Wat kost het?
Voor een samenlevingscontract beginnen de kosten van een notariële akte gemiddeld rond € 700 inclusief btw.† Een partnerschap regel je bij de gemeente en daar betaal je leges. Een beperkte plechtigheid is soms gratis, een eenvoudige plechtigheid kost bij de voorbeeldgemeenten ongeveer € 124 tot ruim € 300.† Wil je bij een partnerschap afwijken van de wettelijke regeling, dan begint een akte voor partnerschapsvoorwaarden gemiddeld rond € 950 inclusief btw.†
Wanneer past welke vorm vaak?
Een samenlevingscontract past vaak bij stellen zonder kinderen die niet per se wettelijke zekerheden nodig hebben, of bij een periode waarin jullie nog niet weten waar het naartoe gaat. Combineer het altijd met een testament. Denk aan een geregistreerd partnerschap als jullie samen een woning kopen, kinderen krijgen of als een van jullie minder gaat werken. Dan regelt de wet de bescherming, in plaats van dat jullie alles zelf moeten opschrijven.
Je kiest niet voor altijd. Met een contract kun je later alsnog een partnerschap registreren, en een partnerschap kun je omzetten in een huwelijk. Een notaris kan jullie situatie doorlopen. Vergelijk ook samenlevingscontract en trouwen en geregistreerd partnerschap en trouwen.
Het verschil dat je pas merkt als het misgaat
Dat is de woning. Bij een geregistreerd partnerschap heeft je partner jouw toestemming nodig voor onder meer de verkoop, een hypotheek, verhuur of het opzeggen van de huur van het huis waarin jullie wonen. Bij samenwonen bestaat die regel niet, ook niet met een samenlevingscontract. Een contract geeft je partner geen wettelijk vetorecht bij de verkoop van een woning waarvan alleen jij eigenaar bent.†
Een samenlevingscontract regelt wat jullie hebben bedacht. Een partnerschap regelt ook waar jullie niet aan hebben gedacht.
Doe de keuzehulp: twee vragen, twee klikken
Naar de keuzehulpVeelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een samenlevingscontract en een geregistreerd partnerschap?
Een samenlevingscontract is een overeenkomst tussen jullie, meestal bij een notaris, waarin alleen staat wat jullie zelf afspreken. Een geregistreerd partnerschap sluit je bij de gemeente en regelt veel automatisch: erfrecht, zorgplicht, alimentatie en gezag voor beide ouders.
Erft mijn partner met een samenlevingscontract?
Nee. Een samenwonende partner is geen wettelijk erfgenaam, ook niet met een samenlevingscontract. Met een testament kun je je partner wel als erfgenaam aanwijzen. Bij een geregistreerd partnerschap is je partner wettelijk erfgenaam.
Kan ik van een samenlevingscontract naar een geregistreerd partnerschap?
Ja. Zodra je een partnerschap registreert, gelden de wettelijke regels. Laat een notaris kijken of je oude contract dan nog nodig is.
Is een samenlevingscontract goedkoper dan een geregistreerd partnerschap?
Niet altijd. Een notariële akte begint gemiddeld rond € 700 inclusief btw.† Een partnerschap kost het tarief van je gemeente, en dat loopt van een soms gratis beperkte plechtigheid tot een duurdere ceremonie. Kijk op de website van je gemeente.
Algemene informatie, geen juridisch advies. Laat je situatie controleren door een notaris.
Klopt er iets niet? Mail vdm@vdmmarketing.nl.